Kaszel w większości przypadków przechodzi sam po kilku dniach. Jeśli jednak trwa dłużej, zaczyna uprzykrzać nam życie.1 Istnieją różne rodzaje kaszlu i każdy ma szczególne cechy. Jeśli kaszel powoduje wydzielanie flegmy lub śluzu, nazywa się go mokrym lub wyksztuśnym. Jego przyczyną może być grypa, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc lub inna infekcja dróg oddechowych. Kolejną przyczyną uporczywego mokrego kaszlu może być palenie.1,2

Kaszel bez śluzu nazywany jest kaszlem suchym lub niewyksztuśnym.1,2 Częstą przyczyną uporczywego suchego kaszlu jest astma, refluks żołądkowy (zgaga) lub spływanie śluzu po tylnej ściance gardła.1,3 W niektórych przypadkach przyczyna suchego kaszlu, który nie ustępuje, jest nieoczywista.1 Ważne jest, aby zrozumieć objawy kaszlu i dotrzeć do ich przyczyny — od tego zależy sposób leczenia.2 W tym artykule dowiesz się więcej o przyczynach suchego kaszlu i możliwościach jego leczenia.

Najczęstsze przyczyny suchego kaszlu

Jest szereg możliwych przyczyn suchego kaszlu,4 które można zawęzić do zaledwie kilku, gdy kaszel suchy jest uporczywy.1,3 Są to:

Spływanie wydzieliny po tylnej ściance gardła lub zapalenie zatok

Spływanie wydzieliny czy śluzu po tylnej ściance gardła z zatok lub jamy nosowej to schorzenie, które zmusza do częstego odksztuszania i któremu często towarzyszy zatkanie nosa oraz odczucie gromadzenia się śluzu w górnych drogach oddechowych. Objawy te nasilają się, gdy śluz wydziela się w nadmiernych ilościach z powodu podrażnienia i zapalenia jamy nosowej, zatok oraz gardła. Może to również doprowadzić do bólu gardła, głowy i niedrożności nosa. Do najczęstszych przyczyn tego stanu należą alergie, przeziębienia, grypa, zakażenie bakteryjne, palenie tytoniu oraz zanieczyszczenie powietrza. Przedłużające się podrażnienie gardła może w niektórych przypadkach wywołać niewielkie guzki na wyściółce gardła.3,5,8

Kaszel po infekcji

Kaszel po infekcji czy poinfekcyjny utrzymuje się od 3 do 8 tygodni po wyleczeniu infekcji dróg oddechowych, np. przeziębienia lub grypy. Przyczyną tego stanu jest utrzymujące się podrażnienie i stan zapalny dróg oddechowych, który może skutkować zwiększonym wydzielaniem śluzu, drażliwością dróg oddechowych oraz utrudniać odchodzenie śluzu. Do innych czynników sprzyjających temu stanowi należy spływanie śluzu po tylnej ściance gardła, astma czy refluks żołądka. W przeciwieństwie do istniejącej infekcji, kaszel występujący po niej nie wiąże się z niedrożnością dróg oddechowych czy bólem gardła.7

Astma kaszlowa3,5,11

Astma może wywołać uporczywy kaszel suchy, który niekiedy jest jedynym objawem tej choroby. Jest to tak zwana astma kaszlowa (CVA), której nie towarzyszy świszczący oddech ani trudności z oddychaniem, typowe dla innych postaci astmy. Kaszel często nasila się w nocy i jest wywoływany stanem zapalnym dróg oddechowych oraz napięciem mięśni tych organów.

Zgaga i refluks żołądka

Zgaga jest objawem refluksu żołądka. Wywołuje uczucie pieczenia w klatce piersiowej lub brzuchu. Objawy samej zgagi mogą obejmować zachrypnięcie głosu i świszczenie podczas oddychania, a także kaszel, który występuje w nocy lub nad ranem. U niektórych osób kaszel jest jedynym objawem.5,3

Jak możesz zaradzić suchemu kaszlowi?

Zmiana stylu życia

  • Więcej poduszek pod głową

Spróbuj spać na dodatkowej poduszce, by głowa była wyżej — unikaj spania na płask.8

  • Nawilżacze

Nawilżacz na zimną mgiełkę wody nawilża powietrze w otoczeniu. Takie źródło większej wilgoci ułatwia rozbicie śluzu w jamie nosowej i gardle, koi jamę nosową oraz obolałe gardło, a także ogranicza suchy kaszel. Możesz nawilżyć drogi oddechowe biorąc gorący prysznic lub gorącą kąpiel, które silnie parują.8,4

  • Zdrowe odżywianie13

Chcąc załagodzić zgagę i refluks żołądka, jedz mniej, lecz częściej oraz unikaj potraw i napojów, które wywołują objawy refluksu. Nie jedz 3–4 godziny przed snem. Spróbuj schudnąć, jeśli masz nadwagę. Pomóc może również skuteczny relaks.

  • Ogranicz czynniki drażniące

Można ograniczyć napady kataru siennego i reakcji alergicznych unikając alergenów i czynników w otoczeniu, np. pyłków drzew, traw i ziół, roztoczy domowych, a także zwierząt — psów i kotów; do innych należą: pleśnie i grzyby, pył drzewny, mąka czy nawet guma lateksowa.6,9 Możesz unikać pyłków w oczach i nosie nosząc na zewnątrz pomieszczeń okulary lepiej dopasowane do kształtu twarzy, maseczkę albo kapelusz o szerokim rondzie. Po pobycie na zewnątrz bierz prysznic i zmień odzież, aby usunąć pyłki. Odkurzaj często pomieszczenia i ścieraj kurze wilgotną ścierką. Pomóc może specjalny filtr kabinowy w samochodzie, który usuwa pyłki z powietrza.10

  • Rzuć palenie6,10,13

Jeśli cierpisz na katar sienny, nie pal tytoniu i unikaj jego dymu, albowiem oba czynniki mogą pogorszyć objawy.10,13

Sposoby domowe

  • Miód i ciepła woda2,4,6

Badania naukowe wskazują, że miód może pomóc na kaszel.4 Duże ilości płynów, w tym gorąca herbata lub woda z miodem i cytryną, mogą złagodzić podrażnienie dróg oddechowych.4 Nie podawaj gorących napojów małym dzieciom ani miodu dzieciom poniżej 12. miesiąca życia.

  • Płukanie gardła wodą z solą8

Jeśli gardło jest suche lub drapie, spróbuj płukać je wodą z solą. Płukanie gardła w ten sposób nie jest jednak odpowiednie dla dzieci.

  • Płukanie nosa wodą z solą

Ulgę alergikom może przynieść woda z solą (morska) w aerozolu do nosa, a także płukanie jamy nosowej roztworem soli w wodzie:9,8,9

  1. Zagotuj litr wody i odstaw ją do ostygnięcia.
  2. W wodzie tej rozpuść mieszając 1 łyżeczkę soli i 1 łyżeczkę sody spożywczej.
  3. Umyj ręce.
  4. Ułóż dłoń w miseczkę, wlej do niej nieco roztworu, po czym wciągnij go do nosa — płucz w ten sposób po jednym nozdrzu naraz.
  5. Oddychaj przez usta i pozwól, aby woda wypłynęła z nosa do umywalki.
  6. Powtarzaj zabieg nie więcej niż 3 razy dziennej, aż odczujesz ulgę.

Leki na łagodzenie suchego kaszlu

Strepsils na suchy kaszel

  • Jeśli szukasz ulgi w suchym kaszlu, zapytaj o Strepsils Natur kaszel suchy i chrypka pastylki o smaku miodu i cytryny. Zawierają ekstrakt ziołowy ze stulisza, który łagodzi zarówno kaszel, jak i podrażnienie gardła związane z chrypką.20
  • Zapytaj farmaceutę o Strepsils Natur kaszel suchy i podrażnione gardło syrop o smaku miodu i cytryny — to lek naturalny, który może przynieść skuteczną ulgę w razie kaszlu i podrażnienia gardła. Lek ten zawiera tradycyjnie stosowany ekstrakt ziołowy (z babki zwyczajnej).20
  • Jeśli masz kaszel mokry, sięgnij po Strepsils Natur kaszel mokry syrop, który zawiera tradycyjny ekstrakt ziołowy z bluszczu, który pomaga rozpuszczać śluz i zmniejszać jego ilość w stanach kaszlu. Ma przyjemny miodowo-tymiankowy smak, a poza tym nie zawiera cukru ani sztucznych barwników.20

Leki dostępne w aptece:

  • Pastylki do ssania na kaszel

Ssanie pastylek twardych zwiększa wydzielanie śliny, co może pomóc na gardło. Niektóre pastylki do ssania zawierają składniki łagodzące uczucie łaskotania w gardle.4

  • Syrop na kaszel4,5

Środki wykrztuśne, zwane też mukolitykami, ułatwiają rozrzedzanie śluzu blokującego drogi oddechowe do płuc, przez co staje się on rzadszy i łatwiej go odksztusić.5

  • Lek przeciwhistaminowy

W przypadku objawów alergicznego nieżytu nosa, pracownik służby zdrowia może zalecić stosowanie leków przeciwhistaminowych oraz zmniejszających przekrwienie. Jeśli leki takie będą przyjmowane zgodnie z zaleceniami, objawy powinny osłabnąć w ciągu 1-2 tygodni od rozpoczęcia leczenia, lecz czasami ustępują całkowicie dopiero po kilku dobrych tygodniach, a nawet paru miesiącach.6,9

  • Środek zobojętniający kwas lub alginian

Poszukaj porady u farmaceuty, jeśli zmiana w stylu życia nie podziałała na zgagę. Farmaceuta może wówczas zalecić alginiany, to jest leki zobojętniające soki (kwasy) żołądkowe, które mogą załagodzić Twoje objawy.13

Leki na receptę:

  • Inhalator na astmę

Astmę leczy się za pomocą preparatów w inhalatorach, niewielkich aerozolach umożliwiających podanie wziewne leku. Inhalatorów używa się w razie potrzeby, gdy szukamy szybkiej, lecz tymczasowej ulgi w objawach astmatycznych. Inhalator może zapobiegać objawom astmy, jeśli używasz go codziennie.12

  • Spray do nosa

Możesz porozmawiać z lekarzem o dostępnych na receptę sprayach do nosa. Farmaceuta może natomiast doradzić spraye do nosa, skuteczne na alergiczny nieżyt nosa i katar sienny.9,10

Naturalne środki na suchy, drapiący kaszel

Od dawna wiadomo, że ziołowe czy naturalne leki sporządzone z ekstraktów roślinnych i miodu pomagają łagodzić kaszel.14 Oto kilka naturalnych składników, które można znaleźć w niektórych lekach — są w stanie pomóc na kaszel samodzielnie albo w połączeniu z innymi lekami:

  • Miód

Miód może pomóc złagodzić objawy infekcji dróg oddechowych, w tym na nasilenie i częstotliwość kaszlu. Jest on powszechnie dostępny i niedrogi Od pokoleń uważa się, że miód to tradycyjne lekarstwo na kaszel. Miód ma właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwbakteryjne.14,15 Nie należy podawać miodu dzieciom poniżej 12 miesiąca życia.

  • Wyciąg ze stulisza (Sisymbrium)

To naturalna substancja, używana od wielu lat w Europie jako tradycyjny lek ziołowy ze względu na swoje właściwości wykrztuśne. Ma również właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i antybakteryjne. Stulisz może załagodzić kaszel, rozluźnić mięśnie i zwalczyć wiele różnych infekcji. Stulisz zwiększa nawilżenie błony śluzowej, co może pomóc na suche gardło i przynieść ulgę w kaszlu.16

  • Babka

Nasiona babki lancetowatej (psyllium) stosowane są w leczeniu zapalenia oskrzeli, astmy, kaszlu i przeziębienia. Małe, owalne, ciemnoczerwono-brązowe nasiona babki lancetowatej mają naturalnie lepką powłokę. Często robi się napary/herbatki z liści babki lancetowatej i pije je z miodem na bolące gardło. Zaleca się przy tym od 3 do 6 filiżanek naparu dziennie. Polisacharydy śluzowe to związki cukrów złożonych występujące w babce lancetowatej, które tworzą substancję przypominająca żel i pokrywającą gardło ochronną powłoką. Badania sugerują, że takie polisacharydy roślinne mogą znacznie ograniczyć kaszel, zmniejszając wrażliwość gardła i tłumiąc odruch kaszlu.14,17

  • Bluszcz

Niektóre leki ziołowe zawierają suszony ekstrakt z liści bluszczu, który jest stosowany w leczeniu mokrego kaszlu. Bluszcz zawiera saponiny, naturalne związki obecne w wielu roślinach. Saponiny są tradycyjnie stosowane jako środki wykrztuśne. Działają na śluz, co pomaga go rozrzedzić, przez co łatwiej można usunąć go z dróg oddechowych.14,18,19

Kiedy należy zgłosić się z suchym kaszlem do lekarza

Zasięgnij porady lekarza, jeśli:

  • Kaszel, śluz spływający do gardła lub objawy alergii nasilą się gwałtownie lub znacząco, nie ustępują w ciągu 3-4 tygodni, budzą Twój niepokój albo czujesz się bardzo źle.6,8,9
  • Objawy nie ustąpiły po kilku tygodniach stosowania domowych sposobów lub leków zakupionych w aptece, albo nie wiesz do końca, co jest przyczyną dręczących Cię objawów.9,10,13
  • Uważasz, że chorujesz na astmę. Jest kilka chorób dających objawy podobne do astmy, dlatego ważne jest, aby to lekarz postawił prawidłową diagnozę i wybrał właściwe leczenie. Pracownik służby zdrowia zapyta o objawy, a także może przeprowadzić kilka prostych badań, aby zdiagnozować astmę.12

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Wszystkie informacje przedstawione na tych stronach internetowych nie służą ani diagnozie stanu zdrowia, ani przepisaniu konkretnych leków czy terapii. Wszelkie sprawy zdrowotne należy zawsze konsultować z lekarzem. Zawsze czytaj etykietę produktu. Stosuj produkt wyłącznie zgodnie z zaleceniami. Nieprawidłowe użycie leku może być szkodliwe. Jeśli objawy nie ustąpią, zwróć się do lekarza.

RT-M-MlKU3C

  1. O’Conell F. Management of persistent dry cough. Thorax 1998;53:723–724. Downloaded from http://thorax.bmj.com/ on June 15, 2015 - Published by group.bmj.com https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1745318/ 

  2. American Lung Association. Learn about Cough. Page last updated: January 10, 2025. Accessed: February 2025.  https://www.lung.org/lung-health-diseases/warning-signs-of-lung-disease/cough/diagnosing-treating

  3. Mahashur A. Diagnostic and management approaches for chronic dry cough. Lung India, 2015:1;(32) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4298918/pdf/LI-32-44.pdf 

  4. Dry Cough: Chest Pain, Causes & Treatments. Last reviewed on 02/03/2025. Accessed: February 2025. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/dry-cough 

  5. MSD Manual Consumer Version. Cough in Adults - Lung and Airway Disorders. Reviewed/Revised: Nov 2023. Accessed: February 2025. https://www.msdmanuals.com/home/lung-and-airway-disorders/symptoms-of-lung-disorders/cough-in-adults 

  6. NICE Clinical Knowledge Summary. Cough. Last revised August 2023. Accessed: February 2025. https://cks.nice.org.uk/topics/cough/ 

  7. Irwin et al. Diagnosis and Management of Cough. Executive Summary: ACCP Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest. 2006 January ; 129(1 Suppl): 1S–23S. doi:10.1378/chest.129.1_suppl.1S. 

  8. NHS UK. Health A to Z. Catarrh. Page last reviewed: 17 November 2022. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/catarrh/ 

  9. NHS UK. Health A to Z. Allergic Rhinitis. Page last reviewed: 30 May 2022. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/allergic-rhinitis/ 

  10. NHS UK. Health A to Z. Hay Fever. Page last reviewed: 21 March 2024. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/hay-fever/ 

  11. Niimi A. Narrative Review: how long should patients with cough variant asthma or non-asthmatic eosinophilic bronchitis be treated? J Thorac Dis 2021;13(5):3197-3214. http://dx.doi.org/10.21037/jtd-20-2026 

  12. NHS UK. Health A to Z. Asthma. Page last reviewed: 19 April 2021. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/asthma/ 

  13. NHS UK. Health A to Z. Heartburn and Acid Reflux. Page last reviewed: 20 November 2023. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/heartburn-and-acid-refl ux/ 

  14. Murgia V et al. Natural remedies for acute post-viral cough in children. Allergol Immunopathol (Madr). 2021;49(3):173–184. https://all-imm.com/index.php/aei/article/view/71 

  15. Abuelgasim H, Albury C, Lee J. Effectiveness of honey for symptomatic relief in upper respiratory tract infections: a systematic review and meta-analysis. BMJ Evidence-Based Medicine Epub ahead of print:. doi:10.1136/bmjebm-2020-111336 https://ebm.bmj.com/content/26/2/57 

  16. Calcinoni O. Sisymbrium “singers’ plant” efficacy in reducing perceived vocal tract disability. J Otolaryngol ENT Res. 2017;8(2):438‒441. https://www.researchgate.net/publication/319198265_Sisymbrium_Singers'_Plant_Efficacy_in_Reducing_Perceived_Vocal_Tract_Disability 

  17. Drugs.com Plantain Uses, Benefits & Side Effects - Herbal Database. Accessed: February 2025.  https://www.drugs.com/npc/plantain.html 

  18. Seifer G et al. REVIEW ARTICLE: Ivy leaf dry extract EA 575 for the treatment of acute and chronic cough in pediatric patients: review and expert survey. CURRENT MEDICAL RESEARCH AND OPINION 2023, VOL. 39, NO. 10, 1407–1417t https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03007995.2023.2258777 

  19. Wagner et al. Herbal Medicine for Cough: A Systematic Review and Meta-Analysis. Forsch Komplementmed 2015;22:359–368. DOI: 10.1159/000442111 https://www.researchgate.net/publication/292162183_Herbal_Medicine_for_Cough_A_Systematic_Review_and_Meta-Analysis 

  20. RB Data on file (Strepsils Core Claims Card)