Jeśli odczuwasz drapanie lub ból gardła, prawdopodobnie masz także kaszel.1,2 Zarówno ból gardła, jak i kaszel są objawami wywołanymi przez infekcję, na przykład przeziębienie lub grupę.1,2,3,4

Są również inne przyczyny drapania w gardle i kaszlu –– w tym alergie, podrażnienie od palenia tytoniu lub innych czynników, refluks żołądkowy (zgaga), nadwyrężenie gardła i krtani, a także spływanie wydzieliny po tylnej ściance gardła.1,2,3,4 W tym artykule przyjrzymy się niektórym z tych przyczyn oraz sposobom radzenia sobie z ich objawami.

Co jest przyczyną drapania w gardle i kaszlu?

Infekcje

Infekcje gardła są często skutkiem wirusów lub bakterii, które atakują górne drogi oddechowe. Infekcje takie jak przeziębienie i grypa, zapalenie krtani, angina, zapalenie migdałków lub zapalenie oskrzeli mogą skutkować kaszlem i bólem gardła.1,2,3,4,5,6,7

Alergie

Katar sienny jest powszechną postacią alergii, która powoduje kichanie, a także kaszel i swędzenie gardła, oczu, nosa i uszu.8 Alergiczny nieżyt nosa jest również spowodowany reakcją alergiczną, która wywołuje swędzenie nosa i może prowadzić do kaszlu. Może również powodować uczucie swędzenia w jamie ustnej.9

Spływanie wydzieliny po tylnej ściance gardła

Stany chorobowe takie jak alergie, zapalenie zatok, przeziębienia lub grypa mogą niekiedy skutkować gromadzeniem się śluzu w nosie lub zatokach. Śluz może spływać po tylnej ściance gardła, często podrażniając samo gardło, co prowadzi do jego bólu oraz suchego kaszlu.1,3,4,10

Czynniki drażniące

Podrażnienie gardła lub nosa może być skutkiem wdychania niewielkich cząstek zawieszonych w powietrzu, np. pyłków roślin, kurzu, cząstek stałych czy dymu. Inne czynniki drażniące, które mogą doprowadzić do bólu gardła lub kaszlu, to pikantne jedzenie, palenie tytoniu czy picie bardzo gorących płynów.1,4

Refluks żołądka

Pieczenie lub ból odczuwany w gardle może być spowodowany zgagą – zjawiskiem polegającym cofaniu się kwasów żołądkowych w górę przewodu pokarmowego. Jest refluks żołądka, który może powodować chrapliwy, suchy kaszel.1,3,4,11,12

Przemęczenie gardła i krtani oraz oddychanie przez usta

Częsty krzyk czy wrzask może nadwyrężyć gardło. Gardło może również boleć, jeśli spaliśmy oddychając przez usta.1

Jak złagodzić drapanie w gardle i kaszel?

Sposób leczenia drapania w gardle lub kaszlu zależy od jego przyczyny oraz występowania objawów. Na szczęście w większości przypadków przyczyną kaszlu i bólu gardła jest łagodna infekcja, na przykład przeziębienie lub grypa, która ustępuje samoistnie.1,3,4 Jeśli jednak objawy są niepokojące lub ból gardła ciągnie się ponad tydzień, zaś kaszel dłużej niż 3 tygodnie, należy skontaktować się z lekarzem.2,3

Farmaceuta może pomóc

Farmaceuta może zalecić różne środki lub leki na ból gardła i kaszel.2,3 Należą do nich:

Pastylki do ssania1,2,3,4

Pastylki do ssania na gardło zawierają składniki łagodzące ból gardła oraz nawilżające suche gardło dzięki zwiększeniu wydzielania śliny.1,2,4 Pastylki na kaszel mogą pomóc ograniczyć kaszel.3

Możesz poprosić o Strepsils Natur kaszel suchy i chrypka pastylki, które zawierają tradycyjnie stosowany ekstrakt ziołowy ze stulisza. Łagodzi on suchy kaszel, podrażnienie gardła i związaną z tym chrypkę.13

Lek na kaszel

Leki na kaszel zawierają składniki, które pomagają ograniczyć objawy różnych rodzajów kaszlu.4,6 Strepsils Natur kaszel mokry syrop pomaga złagodzić mokry kaszel — zawiera syrop z bluszczu, który ułatwia rozrzedzanie śluzu.13 Strepsils Natur kaszel suchy i podrażnione gardło syrop łagodzi ból gardła i suchy kaszel, a co więcej — ma przyjemny smak miodu i cytryny.13

Spraye do gardła

Na rynku dostępne są spraye do gardła o właściwościach znieczulających, które pomagają złagodzić ból gardła. Ich działanie jest odczuwalne, o ile są używane z innymi lekami.1 Strepsils spray na ból gardła może być stosowany do łagodzenia bólu gardła i kaszlu.14

Leki przeciwhistaminowe

Leki przeciwhistaminowe, inaczej antyhistaminy, pomagają wysuszać śluz spływający po tylnej ściance gardła w wyniku uczulenia. Pomagają również w alergicznym nieżycie nosa i katarze siennym – w tych przypadkach stosuje się antyhistaminy w postaci sprayów do nosa, kropli albo tabletek. Warto zapytać farmaceutę który lek przeciwhistaminowy należy wybrać — niektóre z nich powodują senność.8,9

Leki zobojętniające

Jeśli przyczyną drapania w gardle i kaszlu jest zgaga (refluks żołądka), leki zobojętniające kwas żołądkowy, inaczej alginiany, mogą pomóc złagodzić objawy.1,11,12 Nie jest to jednak rozwiązanie dobre na dłuższą metę, dlatego należy porozmawiać z lekarzem na temat zmian w stylu życia, które mogą przynieść ulgę w zgadze.11,12

Jeśli chcesz samodzielnie leczyć kaszel lub drapanie w gardle, możesz rozważyć następujące remedia:

Sposoby domowe

Miód i cytryna w gorących napojach

Dla dorosłych i dzieci powyżej roku życia można sporządzić ciepły napój z cytryny i miodu, aby złagodzić ból gardła i kaszel.3,5,6 Sposób przygotowania ciepłego napoju z miodu i cytryny:6

  • Wciśnij pół cytryny do kubka gorącej, przegotowanej wody
  • Dodaj 1–2 łyżeczki miodu
  • Pozostaw całość aby nieco ostygła, po czym pij, gdy napój jest wciąż ciepły

Płukanie gardła wodą z solą

Można złagodzić stan zapalny i ból gardła płucząc gardło ciepłą wodą z solą.1,2,5,6,10 Sposób płukania gardła wodą z solą:2

  • Rozpuść pół łyżeczki soli w szklance ciepłej wody.
  • Po rozpuszczeniu soli w wodzie, płucz gardło roztworem, po czym nie połykaj go, lecz wypluj.

Płukanie gardła nie jest odpowiednie dla dzieci ze względu na ryzyko zadławienia.

Inhalacja parowa lub nawilżacz powietrza

Możesz złagodzić ból gardła i uporczywy kaszel, używając inhalatora parowego lub nebulizatora czy nawilżacza powietrza podczas snu lub w godzinach pracy. Innym sposobem jest brać gorący, parujący prysznic lub usiąść w zaparowanej łazience podczas gorącego prysznica, co pozwoli zmniejszyć przekrwienie błony śluzowej nosa.4,5,6

Pij płyny łagodzące

Ciepłe napoje, na przykład jak herbata lub rosół, mogą pomóc złagodzić suchość i drapanie w gardle. Możesz też spróbować popijać lodowatą wodę, żuć lód w cienkich płatkach lub ssać lizaki lodowe (sorbety), jeśli zimno lepiej działa na tylną ściankę gardła.1J,5

Kiedy należy udać się do lekarza?

Porozmawiaj z lekarzem rodzinnym, jeśli:2,3

  • martwisz się bólem gardła
  • ból gardła nie ustępuje po tygodniu lub występuje często
  • kaszel trwa dłużej niż 3 tygodnie (kaszel uporczywy)
  • tracisz na wadze, mimo że nie odchudzasz się
  • masz osłabiony układ odpornościowy (np. cierpisz na cukrzycę lub przechodzisz chemioterapię)

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem rodzinnym, jeśli:2,3

  • masz obolałe gardło i jednocześnie bardzo wysoką temperaturę lub jest ci gorąco i masz dreszcze
  • kaszel jest bardzo silny lub szybko się nasila — na przykład kaszel jest bardzo suchy lub bardzo trudno jest Ci nad nim zapanować
  • czujesz się bardzo źle
  • boli Cię w klatce piersiowej
  • bok szyi jest opuchnięty i bolesny (powiększone gruczoły)
  • trudno Ci oddychać lub kaszlesz krwią

Jak zapobiegać drapaniu w gardle i kaszlowi?

Nie zawsze można uniknąć choroby, lecz da się coś poradzić aby rzadziej trafiał się Tobie ból gardła i kaszel:

Unikaj infekcji6,7

Infekcje, na przykład przeziębienie i grypa, łatwo przenoszą się na inne osoby, gdy chory kicha i kaszle, roznosząc zarazki. Zarazki te mogą przetrwać na dłoniach i powierzchniach nawet przez 24 godziny. Dzięki poniższym wskazówkom możesz zmniejszyć ryzyko złapania infekcji, która może powodować ból gardła lub kaszel:

  • myj ręce ciepłą wodą z mydłem
  • nie dziel się ręcznikami ani artykułami gospodarstwa domowego (np. kubkami czy zabawkami dla dzieci) z osobą przeziębioną
  • nie dotykaj oczu ani nosa w przypadku kontaktu z wirusem
  • dbaj o formę i zdrowie

Rzuć palenie lub unikaj dymu papierosowego1,4,5,6,10,11,12

Unikaj biernego palenia. Jeśli palisz tytoń, spróbuj ograniczyć lub rzucić palenie, ponieważ może ono pogorszyć objawy. Porozmawiaj z pracownikiem służby zdrowia który może pomóc lub doradzić w rzucaniu palenia.

Unikaj alergenów8,9

Jeśli uważasz, że masz ból gardła lub kaszel od alergii, staraj się unikać alergenów, które Cię uczulają. Możesz ograniczyć styczność z alergenami na różne sposoby, na przykład:

  • unikaj poruszania się po trawnikach, nawet skoszonych, i nie trzymaj świeżych kwiatów w domu
  • w okresach wzmożonego pylenia roślin spędzaj mniej czasu na zewnątrz pomieszczeń, nie susz prania na zewnątrz ani nie wpuszczaj zwierząt domowych do sypialni
  • regularne odkurzaj i ścieraj kurze, również z legowiska Twojego pupila oraz mebli
  • zamontuj kabinowy filtr przeciw pyłkom w swoim samochodzie oraz dbaj o dobre przewietrzanie domu, dbaj, aby było w nim sucho, lecz nie otwieraj okien w dniach silnego pylenia roślin

Unikaj czynników drażniących

Unikaj ostrych potraw i bardzo gorących napojów — mogą podrażniać gardło. W miarę możliwości najlepiej jest unikać kurzu, zanieczyszczeń lub oparów, które mogą działać drażniąco gardło.1,10

Łagodź refluks żołądka

Zmiany w stylu życia mogą pomóc w łagodzeniu zgagi, a nawet jej uniknięciu. Można w tym celu spożywać mniejsze, lecz częstsze posiłki. Jeśli masz nadwagę, postaraj się schudnąć i zadbaj o dobry relaks.12 Porozmawiaj z lekarzem o innych sposobach zmiany stylu życia lub leczenia, jeśli sądzisz, że refluks żołądkowy jest przyczyną dręczącego Cię drapania w gardle i kaszlu.11,12

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Wszystkie informacje przedstawione na tych stronach internetowych nie służą ani diagnozie stanu zdrowia, ani przepisaniu konkretnych leków czy terapii. Wszelkie sprawy zdrowotne należy zawsze konsultować z lekarzem. Zawsze czytaj etykietę produktu. Stosuj produkt wyłącznie zgodnie z zaleceniami. Nieprawidłowe użycie leku może być szkodliwe. Jeśli objawy nie ustąpią, zwróć się do lekarza.

RT-M-D0OYH5

  1. Cleveland Clinic Health Library. Sore Throat (Pharyngitis): Causes & Treatment. Last reviewed on 08/22/2024. Accessed: February 2025.  https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8274-sore-throat-pharyngitis 

  2. NHS UK. Health A to Z. Sore Throat. Page last reviewed: 8 April 2024. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/sore-throat/ 

  3. NHS UK. Health A to Z. Cough. Page last reviewed: 8 December 2023. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/cough/ 

  4. American Lung Association. Learn about Cough. Page last updated: January 15, 2025. Accessed: February 2025.  https://www.lung.org/lung-health-diseases/warning-signs-of-lung-disease/cough/learn-about-cough  

  5. U.S. Centers for Disease Control & Prevention (CDC). Sore Throat: Sore Throat Basics. Published: April 17, 2024.  Accessed: February 2025. https://www.cdc.gov/sore-throat/about/index.html#print 

  6. NHS UK. Health A to Z. Common Cold. Page last reviewed: 22 March 2024. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/ 

  7. NHS UK. Health A to Z. Flu. Page last reviewed: 09 August 2023. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/flu/ 

  8. NHS UK. Health A to Z. Hay Fever. Page last reviewed: 21 March 2024. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/hay-fever/ 

  9. NHS UK. Health A to Z. Allergic Rhinitis. Page last reviewed: 30 May 2022. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/allergic-rhinitis/ 

  10. NHS UK. Health A to Z. Catarrh. Page last reviewed: 17 November 2022. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/catarrh/ 

  11. Wu J, Ma Y and Chen Y (2022), GERD related chronic cough: Possible mechanism, diagnosis and treatment. Front. Physiol. 13:1005404. doi: 10.3389/fphys.2022.1005404

  12. NHS UK. Health A to Z. Heartburn and Acid Reflux. Page last reviewed: 20 November 2023. Accessed: February 2025. https://www.nhs.uk/conditions/heartburn-and-acid-refl ux/ 

  13. RB Data on file (Strepsils Core Claims Card) 

  14. Strepsils UK. Soothing Sore Throat Spray. Accessed: May 2025. https://www.strepsils.co.uk/pages/soothing-sore-throat-sprayhttps://www.nhs.uk/conditions/catarrh/