Środki łagodzące uporczywy kaszel

Kaszel jest odruchem, który występuje, gdy nerwy w gardle, krtani i drogach oddechowych wykrywają czynniki drażniące, i tym samym wysyłają sygnały do mózgu. Chociaż w większości przypadków dzieje się to automatycznie, mózg panować nad takim odruchem, podobnie jak nad połykaniem czy bekaniem. Na kaszel mogą wpływać również czynniki psychologiczne.^2,3,4

Kaszel pomaga chronić drogi oddechowe, ponieważ wyrzuca z nich czynniki drażniące, lecz jest uciążliwy dla normalnego funkcjonowania. Kaszel może być szczególnie uciążliwy, gdy przebywamy w towarzystwie innych osób – kaszel zbyt częsty urasta do rangi prawdziwego problemu.⁵

W przypadku niektórych osób długotrwały kaszel może pogorszyć jakość życia. Może doprowadzić do utraty kontroli nad pęcherzem, omdleń czy problemów z głosem, zaś te dolegliwości mogą skończyć się izolacją społeczną, depresją czy trudnościami w nawiązywaniu relacji międzyludzkich.⁵

Rodzaje kaszlu można podzielić według czasu trwania:^2,3

Kaszel ostry

Jest to kaszel krótkotrwały — trwa krócej niż 3 tygodnie. Jego częstą przyczyną są infekcje wirusowe, np. przeziębienie lub grypa, choć do innych przyczyn należy zaliczyć ostre zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc czy ataki astmy.

Kaszel podostry

Zwany również kaszlem uporczywym, ponieważ trwa od 3 do 8 tygodni. Zwykle następuje po infekcji dróg oddechowych, np. zapaleniu płuc lub krztuścu.

Kaszel przewlekły

Przewlekły, inaczej długotrwały kaszel trwa dłużej niż 8 tygodni. Do najczęstszych jego przyczyn należą: palenie tytoniu, leki na ciśnienie krwi zwane inhibitorami ACE, nieżyt (ze spływaniem śluzu po tylnej ściance gardła), astma, refluks żołądkowy oraz choroba zwana eozynofilowym zapaleniem oskrzeli.

Jeśli kaszel trwa dłużej niż 3 tygodnie (jest uporczywy) lub bez powodu tracisz na wadze, koniecznie udaj się do lekarza. Udaj się do niego również, gdy masz osłabiony układ odpornościowy — np. jesteś w trakcie chemioterapii lub masz cukrzycę.¹

Umów się na pilną wizytę u lekarza lub zadzwoń pod numer teleporady medycznej, jeśli:¹

• kaszel jest bardzo silny lub szybko się nasila — na przykład kaszel jest bardzo suchy lub bardzo trudno jest Ci nad nim zapanować
• czujesz się bardzo źle
• boli Cię w klatce piersiowej
• bok szyi jest opuchnięty i bolesny (powiększone gruczoły)
• trudno ci oddychać
• kaszlesz krwią

Istnieje szereg schorzeń, które mogą stać za kaszlem uporczywym, jednakże w wielu przypadkach najczęstszą przyczyną jest wrażliwość na czynniki drażniące. Wrażliwość tę mogą wywoływać takie bodźce, jak temperatura, substancje chemiczne czy oddziaływania fizyczne.^2J Poniżej wymieniono wybrane z powszechnych schorzeń, które mogą powodować wrażliwość i uporczywy kaszel:

Katar sienny i alergie

Alergie, w tym katar sienny lub alergiczny nieżyt nosa, mogą powodować spływanie śluzu po tylnej ściance gardła, co prowadzi do uporczywego kaszlu. Sezonowy alergiczny nieżyt nosa wywoływany jest przez niesione powietrzem alergeny od traw, drzew, chwastów, roślin i grzybów zewnętrznych, które rozmnażają się dzięki pyleniu zarodników. Częstą przyczyną objawów alergicznych są alergeny obecne w domu, np. roztocza kurzu domowego, zwierzęta domowe czy zagrzybienie pomieszczeń.^1,2,6,7

Spływanie wydzieliny po tylnej ściance gardła i zapalenie zatok

Spływanie wydzieliny po tylnej ściance gardła zwykle wiąże się z katarem siennym lub alergiami nosa, zapaleniem zatok czy innymi infekcjami nosa.⁵ Jest to uczucie spływania śluzu po tylnej ściance gardła i jest często objawem alergii.^6,7,8

Jeśli podejrzewa się, że kaszel u danej osoby bierze się od spływu śluzu po gardle, lecz dolegliwość nie ustępuje w miarę leczenia, jej przyczyną może być zapalenie zatok. Przewlekłe zapalenie zatok może prowadzić do kaszlu, nawet jeśli nie występują inne typowe objawy od zatok, takie jak katar czy ból twarzy.^3,5,9

Kaszel po infekcji

Po wyleczeniu infekcji dróg oddechowych jedynym jej utrzymującym się objawem może być suchy kaszel.^2,3 Ten „poinfekcyjny” kaszel zwykle trwa nie dłużej niż 3–8 tygodni. Jego przyczyną może być uporczywy, lecz łagodny stan zapalny dróg oddechowych, produkcja śluzu oraz trudności w odkrztuszaniu śluzu po ustąpieniu infekcji.^2,3

Uporczywe zapalenie oskrzeli

Jest to postać zapalenia oskrzeli, które może trwać dłużej niż krótkotrwałe (ostre) zapalenie oskrzeli. Nazywa się je eozynofilowym zapaleniem oskrzeli. Objawy tego schorzenia mogą przypominać astmę, lecz niekoniecznie muszą towarzyszyć im inne oczywiste objawy ze strony klatki piersiowej lub dróg oddechowych.^2,3,4 Kaszel mokry, podczas którego wydzielany jest śluz a trwający nawet 3 miesiące, może być skutkiem przewlekłego (długotrwałego) zapalenia oskrzeli.³

Palenie tytoniu

Palenie oraz styczność z dymem tytoniowym (czynne lub bierne) może wywołać uporczywy kaszel.^1,2,5 Palenie może doprowadzić do kaszlu mokrego, nasilonego szczególnie o poranku.⁴ U niektórych osób kaszel może utrzymywać się jakiś czas po trwałym zaprzestaniu palenia.⁴

Refluks żołądka

Zgaga jest objawem refluksu żołądka — polega on na podnoszeniu się kwasów żołądkowych podnosi się do gardła i tym samym jego podrażnieniu. Jest to częsta przyczyna przewlekłego kaszlu. Kaszel ten może nasilać się po posiłkach, podczas mówienia lub schylania się.^{1,2,3,4,5,6,10}

Leki (inhibitory ACE)

Uporczywy kaszel może rozwinąć się po zażyciu inhibitorów ACE, leków stosowanych w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi i chorób serca. Kaszel ten pojawia się, ponieważ leki tego rodzaju zwiększają wrażliwość dróg oddechowych, choć objawy nie występują u każdego kto takie leki przyjmuje.^2,3,4,4,5

Astma i zapalenie dróg oddechowych

Niektóre rodzaje astmy mogą wywołać świszczący oddech, duszności, ucisk w klatce piersiowej i kaszel. Do astmy dochodzi, gdy drogi oddechowe stają się zaognione i nadmiernie wrażliwe, co powoduje ich przejściowe zwężenie. Może to nastąpić losowo lub po kontakcie z czynnikami wyzwalającymi, np. alergenami, wysiłkiem fizycznym czy zimnym powietrzem. Uporczywy kaszel może być oznaką astmy.^2,3,5,11

Środowiskowe czynniki drażniące^2,3,4

Wdychanie perfum, kurzu, substancji chemicznych lub zanieczyszczeń może wywołać kaszel, który pojawia się wówczas albo samoistnie, a niekiedy ma podłoże w poważniejszym zaburzeniu zdrowia Jeśli kaszel uporczywy nasila się w dni powszednie i ustępuje w weekendy, jego przyczyną mogą być warunki w zakładzie pracy. Jeśli uważasz, że przyczyną może być narażenie na coś na stanowisku pracy lub od otoczenia, porozmawiaj o tym z lekarzem. Zastanów się również nad jakością powietrza w miejscu zamieszkania, ponieważ może ona również przyczyniać się do problemów związanych z kaszlem.

Leki bez recepty

Leki na kaszel lub syrop

Farmaceuta może zalecić leki na kaszel, ponieważ zawierają one składniki pomagające ograniczyć objawy różnych rodzajów kaszlu:^1,2

• Istnieją leki na kaszel mokry, na przykład Strepsils Natur kaszel mokry syrop, który zawiera tradycyjny ziołowy ekstrakt z bluszczu. Ekstrakt ten ułatwia rozpuszczanie śluzu oraz łagodzi jego wydzielanie w razie kaszlu.¹⁶
• Jeśli masz suchy kaszel, Strepsils Natur kaszel suchy i podrażnione gardło syrop złagodzi kaszel i podrażnienie gardła w sposób naturalny i skuteczny. Lek ten zawiera tradycyjnie stosowany ekstrakt ziołowy (z babki zwyczajnej).¹⁶

Pastylki do ssania

Można również poprosić farmaceutę o pastylki do ssania na gardło, takie jak Strepsils Natur kaszel suchy i chrypka pastylki. Zawierają one ekstrakt ziołowy z rośliny zwanej stuliszem, tradycyjnie stosowany w łagodzeniu suchego kaszlu, podrażnienia gardła i związanej z tym chrypki.^1,16

Ważne jest, aby skontaktować się z lekarzem, jeśli kaszel nasila się szybko lub utrzymuje się przez co najmniej 3 tygodnie. Lekarz może pomóc rozpoznać głębszą, prawdziwą przyczynę kaszlu oraz omówić z Tobą możliwości leczenia.^1,2

Domowy środek – gorący napój z cytryną i miodem^1,12,14

Gorący napój z cytryną i miodem można łatwo przygotować samodzielnie w warunkach domowych. Zaczekaj, aż gotowy napój nieco przestygnie, lecz wypij go, zanim zrobi się za zimny.

Miód jest od dawna naturalnym środkiem stosowanym na kaszel. WHO popiera stosowanie miodu jako taniego remedium dla dzieci, na kaszel spowodowany infekcją. Właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające i antybakteryjne miodu pomagają łagodzić podrażnienia. Ze względu na słodycz i gęstość powleka on gardło, ograniczając czynniki wywołujące kaszel oraz sprzyjając lepszemu snu zarówno u dzieci, jak i rodziców.

Miód nie jest odpowiedni dla dzieci poniżej 1 roku życia.

Środki ziołowe

Leki ziołowe mogą osłabić nasilenie kaszlu, a także ograniczyć nawroty kaszlu przewlekłego. Można ich używać w uzupełnieniu do innych leków w leczeniu uporczywego kaszlu.¹⁵

W badaniach naukowych wykazano, że niektóre składniki ziołowe, np. bluszcz, pierwiosnek i preparaty na bazie tymianku, mogą pomóc złagodzić częstotliwość i nasilenie objawów kaszlu.^13,14 Niektóre właściwości takich składników roślinnych, jak babka lancetowata (polisacharydy śluzowe), pomagają łagodzić dyskomfort w gardle oraz je chronić, tworząc żelową powłokę, która zatrzymuje wilgoć. Polisacharydy roślinne mogą ograniczyć kaszel, bowiem zmniejszają wrażliwość receptorów odpowiedzialnych za odruch kaszlu.¹⁴

Najlepiej będzie omówić różne możliwości leczenia z lekarzem. Pracownik służby zdrowia może zalecić konkretny sposób leczenia w zależności od przyczyny uporczywego kaszlu:²

Palenie tytoniu

Jeśli kaszel jest skutkiem palenia tytoniu, należy zasięgnąć porady, jak rzucić palenie.¹ Rzucając palenie ograniczysz kaszel; niemniej nikotyna tłumi impulsy do kaszlu — dlatego konieczna może okazać się nikotynowa terapia zastępcza, która zapobiegnie nasileniu kaszlu w pierwszych dniach po zaprzestaniu palenia.

Refluks żołądka

W leczeniu objawów refluksu zwykle zaleca się zmianę stylu życia. Chodzi tu o odchudzanie u osób z nadwagą, zmianę pokarmów i sposobu ich spożywania, czy nawet spanie z głową wyżej nad materacem. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić leki ograniczające wydzielanie kwasów żołądkowych, lecz niekoniecznie łagodzą one objawy u niektórych pacjentów, cierpiących na kaszel na tle refluksu.^2,3,4

Astma

Astma wymaga diagnozy lekarskiej, zanim będzie można zalecić sposób jej leczenia. Niektórym osobom cierpiącym na uporczywy kaszel na tle astmy można przepisać inhalatory. Jednakże taką potrzebę może określić wyłącznie pracownik medycyny na podstawie odpowiednich badań w kierunku astmy.^2,3

Alergie

Można ograniczyć reakcje alergiczne unikając wywołujących je alergenów.

O ile może być trudno uniknąć alergenów w powietrzu, u wielu osób następuje poprawa objawów, gdy unikają roztoczy i zwierząt domowych, a przynajmniej ograniczając kontakt z nimi.⁷ Jeśli kaszel pojawia się na tle alergii lub cierpisz na spływanie śluzu po tylnej ściance gardła, możesz zapytać farmaceuty, czy pomogą Ci antyhistyaminy. Są to leki, które pomagają łagodzić objawy kataru siennego lub alergicznego nieżytu nosa, ponieważ blokują reakcję uczuleniową.^2,7

Leki

Jeśli dostaniesz uporczywego kaszlu biorąc inhibitory ACE, zapytaj lekarza, czy istnieje możliwość zastąpienia takiego leku innym rozwiązaniem. Jeśli kaszel ustąpi w ciągu 1–4 tygodni (a niekiedy trzeba na to nawet 3 miesięcy), prawdopodobnie przyczyną był zażywany lek.^3,4,5

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Wszystkie informacje przedstawione na tych stronach internetowych nie służą ani diagnozie stanu zdrowia, ani przepisaniu konkretnych leków czy terapii. Wszelkie sprawy zdrowotne należy zawsze konsultować z lekarzem. Zawsze czytaj etykietę produktu. Stosuj produkt wyłącznie zgodnie z zaleceniami. Nieprawidłowe użycie leku może być szkodliwe. Jeśli objawy nie ustąpią, zwróć się do lekarza.

RT-M-4LwnE7