Jak złagodzić kaszel w nocy i spać spokojnie?

Podzieliliśmy możliwe przyczyny nocnego kaszlu na 3 grupy:¹

Przyczyny od dróg oddechowych

Są to możliwe przyczyny kaszlu od dróg oddechowych, czyli gardła, tchawicy i płuc. Najczęstszymi przyczynami nocnego kaszlu od dróg oddechowych jest spływanie śluzu po tylnej ściance gardła, zwany także zespołem kaszlu górnych dróg oddechowych (ZKGDO), a także kaszel utrzymujący się po infekcji oraz astma.¹

• Spływanie śluzu po tylnej ściance gardła to zaburzenie, w którym śluz nieustannie, w małych ilościach spływa z jamy nosowej lub zatok. Nie stanowi ono większej dolegliwości za dnia, gdy jesteśmy w pozycji stojącej lub siedzącej — wówczas grawitacja ułatwia przełknięcie i odksztuszanie spływającego śluzu. Jednakże w nocy, gdy leżymy, śluz zbiera się w tylnej części gardła i albo dostaje się do strun głosowych, lub jest porywany głębiej, w dół dróg oddechowych, wywołując odruch kaszlu.^2,3
• Kaszel poinfekcyjny to utrzymujący się, zwykle suchy kaszel po wyleczeniu infekcji, np. przeziębienia lub poważniejszej choroby, takiej jak zapalenie płuc lub ksztusiec.^1,4
• Astma jest powszechną, długotrwałą chorobą płuc, która często powoduje nocny kaszel. Jej objawy zwykle nasilają się w nocy, przerywając sen, przez co utrudnia normalne funkcjonowanie.¹
• Inne przyczyny w tej grupie obejmują schorzenia górnych dróg oddechowych, np. powiększone migdałki, bezdech senny, problemy z gardłem lub ciała obce w drogach oddechowych.^1,5

Przyczyny niezależne od dróg oddechowych

• Nocny kaszel może być również spowodowany innymi schorzeniami niezwiązanymi z drogami oddechowymi, np. trudnościami z przełykaniem (aspiracją), niewydolnością serca, problemy z zastawką serca (zwężenie zastawki mitralnej), zatorami przepływu krwi do płuc (zawałem płucnym) — lub stanem psychicznym (kaszel psychogenny), który diagnozuje się po wykluczeniu wszelkich innych przyczyn.¹
• Kolejną częstą przyczyną kaszlu w nocy jest refluks żołądka. Polega on na cofaniu się kwasów żołądkowych do przełyku, a dalej do gardła, gdzie wywołuje odruch kaszlu. Jeśli otwór łączący przełyk z żołądkiem jest osłabiony, może to nasilać refluks w porze nocnej, a także po posiłku. Refluks może wywołać suchy kaszel lub uczucie pieczenia w piersi. Osoby cierpiące na bezdech senny są również bardziej narażone na refluks żołądka. Trudności z oddychaniem podczas snu mogą zwiększać ciśnienie panujące w jamie brzusznej, przez co kwasy żołądkowe łatwiej cofają się do gardła, również wywołując kaszel w nocy.^1,2,6,7,8,9

Czynniki środowiskowe

• Palenie lub przebywanie w otoczeniu osoby palącej jest najczęstszym czynnikiem środowiskowym, który powoduje nocny kaszel. Kaszel na tle palenia tytoniu może nasilać się w godzinach porannych.^1,4 Oprócz narażenia na dym tytoniowy, uporczywy kaszel może być wywołany innymi czynnikami drażniącymi, np. e-papierosami, substancjami chemicznymi czy zanieczyszczeniami powietrza.⁵

Kaszel może doprowadzić do błędnego koła — im dłużej trwa, tym łatwiej będzie wywołać odruch kaszlu. Nieustanny kaszel podrażnia drogi oddechowe, prowadząc do ich zapalenia. Taki stan ciągłego podrażnienia może wywołać zmiany w tkankach dróg oddechowych, na skutek czego kaszel nasila się i staje uporczywy.¹

Leki dostępne bez recepty na nocny kaszel

• Pastylki do ssania na kaszel

Warto mieć pod ręką pastylki na kaszel. Jeśli obudzisz się z kaszlem, usiądź i (jeśli to możliwe) zacznij ssać pastylkę, aby uspokoić podrażnione gardło.² Ssij pastylkę do końca, aby rozpuściła się całkowicie, zanim znów się położysz — pozwoli to uniknąć zadławienia się. Możesz wypróbować Strepsils Natur kaszel suchy i chrypka pastylki o smaku miodu i cytryny. Zawierają tradycyjnie stosowany ekstrakt ziołowy ze stulisza, który łagodzi zarówno suchy kaszel, jak i podrażnienie gardła związane z chrypką.¹¹

• Syrop na kaszel

Farmaceuta może zalecić leki na kaszel, które rozrzedzają śluz. Ułatwi to odkrztuszanie i pomoże zwalczyć infekcję.¹⁰

1. Strepsils Natur kaszel mokry syrop zawiera tradycyjny ekstrakt ziołowy z bluszczu, który pomaga rozpuszczać śluz i zmniejszać jego ilość w stanach kaszlu. Ma przyjemny miodowo-tymiankowy smak, a poza tym nie zawiera cukru ani sztucznych barwników.¹¹
2. Jeśli masz suchy kaszel, Strepsils Natur kaszel suchy i podrażnione gardło syrop o smaku miodu i cytryny złagodzi go oraz podrażnienie gardła w sposób naturalny i skuteczny. Lek ten zawiera tradycyjnie stosowany ekstrakt ziołowy (z babki zwyczajnej).¹¹

• Leki przeciwhistaminowe mogą pomóc na spływanie śluzu po tylnej ściance gardła. Niektóre leki przeciwhistaminowe mogą powodować senność, potencjalnie ułatwiając zasypianie.⁴ Jeśli masz suchy kaszel, leki zmniejszające przekrwienie oraz leki przeciwhistaminowe mogą nasilić jego objawy, jeśli przesuszają drogi oddechowe.⁷ Porozmawiaj z pracownikiem służby zdrowia, aby dowiedzieć się, jaki lek będzie dla Ciebie najlepszy.¹
• Leki zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa

W przypadku spływu śluzu po tylnej ściance gardła, farmaceuta może pomóc zalecając lek zmniejszający przekrwienie błony śluzowej nosa.¹

• Płukanie nosa wodą z solą

Możesz przygotować sobie roztwór wody z solą do płukania albo kupić w aptece specjalne butelki do irygacji dróg nosowych lub wodny roztwór soli w sprayu.^1,3

Możliwe domowe sposoby:

• Poduszki i sposób spania

Spróbuj spać na ortopedycznej poduszce klinowej albo na dodatkowej poduszce, by głowa była wyżej — unikaj spania na płask. Gdy głowa leży wyżej niż reszta ciała, łatwiej jest przełykać śluz, zaś kwasy żołądkowe nie cofają się łatwo do gardła.^2,10,3 Jeśli kaszel jest wywołany przez refluks, pomóc może spanie na lewym boku.⁶

• Unikaj czynników wywołujących kaszel

Zaczekaj godzinę lub dwie, zanim położysz się po posiłku.² Unikaj napojów z kofeiną oraz alkoholu — mogą one wysuszać gardło, nasilając kaszel.⁷ Unikaj czynników mogących wywołać reakcję alergiczną oraz innych czynników drażniących przenoszonych powietrzem — w tym dymu od palaczy tytoniu i e-papierosów, zanieczyszczeń i substancji chemicznych na stanowisku pracy.⁵

• Rzuć palenie

Uważa się, że palenie wywołuje lub pogarsza kaszel nocny. Jeśli palisz papierosy lub używasz wyrobów tytoniowych, zaprzestając palenia możesz załagodzić objawy i uchronić się przed powikłaniami zdrowotnymi. Zastanów się nad przejściem na plastry nikotynowe, ponieważ ułatwiają załagodzenie odruchu kaszlu u osób rzucających palenie.^1,4,5,10

• Nawilżacze

Używaj nawilżacza powietrza — szczególnie zimą, gdy powietrze we wnętrzach jest suche i może powodować gęstnienie śluzu. Nawilżacz może pomóc w rozbijaniu i rozrzedzaniu śluzu w jamie nosowej i gardle, a także nawilżać drogi oddechowe.^2,7,3

• Gorące i zimne napoje

Miej szklankę wody obok łóżka, aby móc popić płyn zanim nastąpi atak kaszlu — powoli to powstrzymać jego nawroty.⁷ Picie dużej ilości wody pomaga również rozrzedzić śluz. Popijanie bardzo zimnej wody pozwala oczyścić gardło, co pozwoli uniknąć kaszlu lub przełykania śluzu, a tym samym przynosi ulgę w podrażnieniach.^3,10 Miód pomaga niektórym na ból gardła i powstrzymuje kaszel, dlatego można dodawać go do herbaty bezkofeinowej albo pić ciepły napój z cytryny i miodu.^2,10,10 Nie należy podawać gorących napojów małym dzieciom ani miodu dzieciom poniżej 12 miesiąca życia.

• Płukanie gardła wodą z solą

Możesz spróbować płukania gardła wodą z solą.³ Płukanie gardła w ten sposób nie jest odpowiednie dla dzieci.

• Płukanie nosa wodą z solą

Spróbuj płukać nos wodą z solą, co pozwoli złagodzić spływanie śluzu do gardła oraz zapalenie zatok.³

1. Zagotuj litr wody i odstaw ją do ostygnięcia.
2. W wystygłej wodzie rozpuść mieszając 1 łyżeczkę soli i 1 łyżeczkę sody spożywczej.
3. Umyj ręce.
4. Stojąc nad umywalką, wlej nieco przygotowanego roztworu do wnętrza dłoni złożonej w miseczkę.
5. Wciągnij wodę do jednego nozdrza – pamiętaj, aby nie płukać w ten sposób obu nozdrzy jednocześnie. Oddychaj przez usta i pozwól, aby woda wypłynęła z nosa do umywalki. Zrób to tak, aby woda nie dostała się przez nos na tylną ściankę gardła.
6. Płucz nos w powyższy sposób nie więcej niż 3 razy dziennie, aż odczujesz ulgę w jamie nosowej.

Idź do lekarza, gdy:^4,10

• czujesz się bardzo źle lub objawy pogorszyły się
• kaszel trwa dłużej niż 3 tygodnie
• kaszlesz krwią lub masz krew w śluzie
• jesteś w ciąży lub masz ponad 65 lat
• masz osłabiony układ odpornościowy, np. cierpisz na cukrzycę lub przechodzisz chemioterapię
• chorujesz na coś od dłuższego czasu, np. na serce, płuca lub nerki

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Wszystkie informacje przedstawione na tych stronach internetowych nie służą ani diagnozie stanu zdrowia, ani przepisaniu konkretnych leków czy terapii. Wszelkie sprawy zdrowotne należy zawsze konsultować z lekarzem. Zawsze czytaj etykietę produktu. Stosuj produkt wyłącznie zgodnie z zaleceniami. Nieprawidłowe użycie leku może być szkodliwe. Jeśli objawy nie ustąpią, zwróć się do lekarza.

RT-M-NWspBL